polski | english
Nusrat


Nusrat Fateh Ali Khan urodził się w 1948 roku w Fajsalabadzie, w pakistańskiej prowincji Pendżab. Wywodził się z rodziny, której męscy potomkowie rodu od ponad 600 lat specjalizowali się w wykonywaniu religijnej muzyki qawwali*. Muzyki rozwiniętej na gruncie sufizmu - mistycznego nurtu w Islamie. Istotą qawwali jest wprowadzenie słuchaczy w religijny trans umożliwiający bezpośredni kontakt z Bogiem.

Ojciec Nusrata Fateh Ali Khan, wielki mistrz qawwali i szanowany muzykolog, przekazał synowi podstawy tego gatunku, a także wiedzę na temat klasycznej hinduskiej ragi oraz opartej na improwizacji indyjskiej sztuki wokalnej khyal. Obdarzony niezwykłym talentem oraz iskrą bożą Nusrat Fateh Ali Khan przyczynił się do popularyzacji i rozwoju qawwali łącząc te wszystkie nurty muzyczne. W warstwie literackiej duchowy wymiar jego twórczości nadawała poezja suficka wywodząca się z Persji, Indii i prowincji Pendżab.

Nusrat jeszcze za życia osiągnął status największego głosu subkontynentu indyjskiego. Jego obejmujący 5 oktaw głos stał się rozpoznawalny od Bombaju, po północny Afganistan i odległe wioski w zachodnim Beludżystanie, aż po Bangladesz. Trwające wiele godzin koncerty – misteria wypełniała pełna uniesienia publiczność, która nie zważała na odmienność religijną pozostałych słuchaczy, co w przypadku muzułmanów z Pakistanu i wyznawców hinduizmu z Indii do dzisiaj jest sytuacją wyjątkową. Muzyka Nusrata nie ograniczałą się tylko do Indii i Pakistanu, ale też znalazła uznanie w świecie zachodnim budując pomost pomiędzy cywilizacją Wschodu i Zachodu.

Nusrat nagrał łącznie ponad 120 albumów dla różnych wytwórni w Pakistanie, Indiach, Europie, Japonii i Stanach Zjednoczonych. Był także najważniejszym i najbardziej wpływowym artystą w wytwórni Petera Gabriela „Real World Records”. W ramach swoich muzycznych projektów współpracował z wieloma innymi znanymi artystami świata zachodniego, m.in. z Asian Dub Foundation, Eddim Vedderem z Pearl Jam, czy Massive Attack. Jego głos słyszymy również w słynnej finałowej scenie ukrzyżowania w filmie „Ostatnie kuszenie Chrystusa” w reżyserii Martina Scorsese oraz w filmie „Urodzeni mordercy” Oliviera Stone i „Przed egzekucją” Tima Robbinsa. Po jego muzykę sięgali często reżyserzy z Bollywood, a sukces soundtracku z filmu „Królowa Bandytów” Shekhara Kapuranie nie został w indyjskiej kinematografii dotychczas powtórzony.

Mieszkający w Pakistanie muzułmanie są pewni, że śpiewający Nusrat Fateh Ali Khan podczas swoich koncertów wchodząc w trans miał bezpośredni kontakt z Bogiem,. Z kolei tak odlegli sobie kulturowo i religijnie Japończycy oraz Zulusi przypisują Nusratowi boskie cechy nazywając go Małym Buddą lub Unkulunkulu (Bóg-Człowiek). Pomimo śmierci artysty w 1997 roku wielu z nich uważa, że ich ukochany artysta ciągle żyje…

*Qawwali, wywodzące się z sufickiej tradycji muzycznej właściwej dla Pakistanu, Indii oraz Bliskiego Wschodu, jest religijnym śpiewem, któremu towarzyszy akompaniament energicznego, rytmicznego klaskania, tabla (instrument perkusyjny z rodziny membranofonów) i melodia płynąca z przypominającego niewielkie organy harmonium. Zespół qawwali tworzy od 10 do 14 siedzących podczas występu na scenie artystów. Zespół prowadzi wiodący głos lidera zespołu, a kilka lub kilkanaście głosów powtarzających śpiewane przez niego teksty poezji tworzy chór. Powtarzane skandowane frazy, rytm tabli, piękne harmonijne linie melodyczne, oraz mistyka śpiewanej poezji, mają za zadanie wprowadzić słuchaczy w muzyczny trans i w ten sposób umożliwić kontakt z Bogiem.

"Jeden kochanek był w świątyni, inny w meczecie. Zanurzeni w szczęściu miłości wydawali mi się być tacy sami”. 

Cytat z utworu ‘Sanson Ki Mala Pe’  

"Pomimo tego, że żyje na ziemi, on jest w niebie. Jest światłem światłości. Jest początkiem i końcem, jest pełnym oświeceniem. Cóż więcej można powiedzieć… jest początkiem i końcem”.

Cytat z utworu ‘Koi Hai Na Ho Ga’  

“Jesteś Bogiem dwóch światów, jesteś, aby Ciebie czcić. Wszystkie stworzenia świadczą za Tobą. Wszystkie usta głoszą Twoją cześć i chwałę. Jesteś obecny w każdej namiętności i muzyce”.

Cytat z utworu ‘Allah Hoo, Allah Hoo’

‘Oh myself, I am but a courier, Carrying on melodies wings, Missives with the name and message of God. With the brushstrokes of my voice, Images of peace I paint on air.’

Nusrat Fateh Ali Khan

Te wybrane wersy śpiewanej przez Nusrata poezji i fragment udzielonego przez niego wywiadu, opisują jego stosunek do ludzi i do Boga. Pozwalają zrozumieć jego sztukę z akceptacją dla różnic między religiami i kulturami, o ile w relacjach między ludźmi miłość jest zawsze na pierwszym miejscu.